Ciała ketonowe w moczu

Ciała ketonowe to związki chemiczne stanowiące pośredni metabolit tłuszczów. Obecne w moczu oznaczają, że organizm zużywa tłuszcz do produkowania energii, zamiast wykorzystywać do tego celu glukozę. Przyczyną takiego stanu jest niedobór insuliny koniecznej do procesu przemiany glukozy w energię. Podwyższony poziom tych związków chemicznych najczęściej notuje się u osób cierpiących na cukrzycę typu 1, u których chorobowy proces autoimmunologiczny prowadzi do niszczenia produkujących insulinę komórek beta wysp trzustkowych.

Wskazania do badania ciał ketonowych w moczu

Badanie ciał ketonowych w moczu zleca lekarz bazujący na takich objawach, jak:

• poziom glukozy we krwi powyżej 300 mg/dl,
• nudności, wymioty i ból brzucha,
• objawy wskazujące na grypę lub przeziębienie,
• chroniczne zmęczenie,
• suchość w ustach i ciągłe pragnienie,
• zaczerwienienie skóry,
• trudności z oddychaniem,
• owocowy zapach z ust,
• uczucie zagubienia.

Objawy te mogą wskazywać na spalanie tłuszczów zamiast cukru, a co za tym idzie na obecność ciał ketonowych w moczu i we krwi. Jeśli lekarz zleci badanie moczu, konieczne może być zastosowanie odpowiedniej diety oraz odstawienie wszelkich dotychczas stosowanych leków, które mogą zniekształcić wyniki badania. Wpływ na poziom ciał ketonowych mają również hormony, w tym glukagon, epinefryna oraz hormon wzrostu. Mogą one sprawiać, że kwasy tłuszczowe uwalniane są z tkanki tłuszczowej do krwiobiegu. Wzrost poziomu tych hormonów notuje się podczas głodówki, przy niekontrolowanej cukrzycy oraz wielu innych chorobach i dolegliwościach.

Badanie ciał ketonowych w moczu

Pomiaru poziomu ciał ketonowych w moczu dokonuje się w laboratorium analitycznym na podstawie przedstawionej przez pacjenta próbki moczu. Osoba badana musi się zaopatrzyć w specjalny wyjałowiony pojemnik na mocz do badań. Nie należy go otwierać aż do momentu pobierania próbki. Przed tym należy dokładnie umyć okolice narządów płciowych wodą z mydłem. Oddawanie moczu należy rozpocząć do muszli klozetowej, a dopiero po chwili pod strumień moczu podstawia się pojemnik. Następnie należy szczelnie zamknąć pojemnik i jak najszybciej dostarczyć go do laboratorium. Tam osoba przeprowadzająca zanurzy w próbce specjalny pasek pokryty substancją wchodzącą w reakcje z ciałami ketonowymi. Jeśli pasek zmieni kolor, oznacza to obecność ciał ketonowych w moczu.

Prawidłowy wynik badania jest negatywny – brak ciał ketonowych w moczu. Poziom ciał ketonowych dzieli się na trzy kategorie:

• niski: < 20 mg/dl,
• średni: 20-40 mg/dl,
• wysoki: > 40 mg/dl.

Śladowe lub niewielkie ilości ketonów w moczu mogą oznaczać, iż rozpoczęło się gromadzenie tych związków chemicznych w organizmie. Badanie należy powtórzyć po kilku godzinach. Niebezpieczne są średnie i duże ilości ciał ketonowych w moczu, gdyż mogą doprowadzić do zaburzenia równowagi chemicznej krwi i zatruć organizm. Wysoki poziom glukozy we krwi w połączeniu z wysokim poziomem ketonów może wskazywać na źle kontrolowaną cukrzycę.

Inne przyczyny obecności ciał ketonowych w moczu:

• anoreksja,
• głodzenie się,
• nieprawidłowa dieta,
• zaburzenia metaboliczne,
• choroby o ostrym przebiegu,
• oparzenia,
• gorączka,
• nadczynność tarczycy,
• karmienie piersią,
• ciąża,
• przebyta operacja,
• częste wymioty.

Badanie ciał ketonowych w moczu odgrywa ważną rolę w kontrolowaniu cukrzycy. Dzięki niemu można ustalić, czy stosowane leczenie jest skuteczne. Jeśli podczas badania wykryje się ciała ketonowe, może to oznaczać, że konieczna jest zmiana leków lub zwiększenie dawki insuliny.