Dawkowanie insuliny

Cukrzyca to choroba, z którą trzeba nauczyć się żyć. Leczenie cukrzycy to nie krótka terapia, lecz styl życia o ściśle określonych zasadach, których nieprzestrzeganie może okazać się tragiczne w skutkach. Dla wielu chorych podstawę leczenia stanowi codzienne przyjmowanie insuliny. Stosują ją zarówno osoby cierpiące na cukrzycę typu 1, jak i wiele osób z cukrzycą typu 2. Odpowiednie dawkowanie insuliny jest dla nich kluczem do kontrolowania choroby, a stosowanie nieodpowiednich dawek grozi wystąpieniem niekorzystnych objawów.

Sposób podawania insuliny - zasady ogólne

Terapia z użyciem insuliny uzależniona jest od szeregu czynników. Ważne jest uwzględnienie:

• specyficznych cech patofizjologicznych cukrzycy i wynikających z nich potrzeb chorego;
• trybu życia cukrzyka;
• rodzaju leku i urządzenia do iniekcji;
• celu terapii - w przypadku ludzi młodych celem leczenia jest utrzymywanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, natomiast u osób starszych dąży się do utrzymania poziomu glikemii poniżej progu nerkowego i zapobiegania glukozurii;
• zarówno korzyści, jak i kosztów terapii tak, aby bilans był jak najkorzystniejszy dla chorego.

Preparaty insuliny

Obecnie w insulinoterapii stosowane są różne rodzaje preparatów i urządzeń do ich podawania. Preparaty insuliny dzielą się na szybko i długo wchłanialne. Te pierwsze, są insulinami w roztworze obojętnym, a ich działanie rozpoczyna się w 15-30 minut po podaniu. Szczyt działania osiągany jest po 2-5 godzinach, natomiast po 7-8 godzinach działanie kończy się.

Wśród długo wchłanialnych preparatów można wyróżnić insuliny protarminowe, izofanowe (zaczynają działać po 60-90 minutach od zastosowania, 4-12 godzin - szczyt, 14-20 godzin - koniec działania) oraz insuliny cynkowe, obecnie rzadziej stosowane.

Dawki insuliny

Dawkowanie insuliny i rozkład dawek w ciągu doby, powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb chorego. Na podstawie samokontroli chory może indywidualnie adaptować codzienne, przedposiłkowe dawki preparatu szybko działającej insuliny. Ważne jest przestrzeganie poniższego schematu opisującego wielkość dawki (w jednostkach międzynarodowych) w zależności od poziomu glikemii:

• glikemia < 50 mg/dl (< 2,8 mmol/l) - przedposiłkowa dawka krótko działającej insuliny powinna zostać zmniejszona o 2-4 jm.; posiłek  powinien zawierać 10-20 g szybko wchłanialnych węglowodanów, ponaddto, należy spożyć go bezpośrednio po zastrzyku;
• glikemia 50 - 70 mg/dl (2,8 - 3,9 mmol/l) - dawka insuliny zmniejszona o 1-2 jm.; spożywanie posiłku tuż po wstrzyknięciu insuliny;
• glikemia 70 - 130 mg/dl (3,9 - 7,2 mmol/l) - dawka insuliny nie zmieniona;
• glikemia 130 - 150 mg/dl (7,2 - 8,3 mmol/l) - dawkę zwiększyć o 1-2 jm.;
• glikemia 150 - 200 mg/dl (8,3 - 11,1 mmol/l) - dawkę zwiększyć o 2-4 jm.;
• glikemia 200 - 250 mg/dl (11,1 - 13,9 mmol/l) - dawkę zwiększyć o 4-6 jm.; posiłek przesunąć na 45 minut po przyjęciu insuliny; należy także przyspieszyć wizytę u lekarza;
• glikemia 250 - 350 mg/dl (13,9 - 19,4 mmol/l) - dawkę zwiększyć o 4-8 jm.; posiłek przesunąć na 45 minut po przyjęciu insuliny; wskazane przebadanie moczu na aceton, a w razie dodatniego wyniku należy wypić więcej płynów oraz wykonać iniekcję 2-4 jm. insuliny; po 3-4 godzinach należy ponownie zmierzyć poziom glikemii i acetonurii; niezbędne jest skontaktowanie się z lekarzem;
• glikemia 350 - 400 mg/dl (19,4 - 22,2 mmol/l) - dawkę zwiększyć o 6-12 jm.; posiłek przesunąć na 45 minut po przyjęciu insuliny; wskazane przebadanie moczu na aceton, a w razie dodatniego wyniku należy wypić 0,5-1 litra płynu, dodatkowo wykonać iniekcję 2-4 jm. insuliny; po 3-4 godzinach należy ponownie zmierzyć poziom glikemii i acetonurii; niezbędne jest niezwłoczne skontaktowanie się z lekarzem;
• glikemia > 400 mg/dl (> 22,2 mmol/l) - dawkę insuliny zwiększyć o 6-12 jm. i pilnie zbadać mocz na obecność acetonu; ze względu na wysokie zagrożenie śpiączką cukrzycową należy natychmiast skontaktować się ze specjalistą.

Dawkowanie insuliny

Pamiętaj, że dawkowanie insuliny powinno być dostosowane do aktualnego poziomu glikemii. Z tego właśnie względu tak ważne jest regularne dokonywanie pomiaru poziomu cukru we krwi. Dawki oraz ich pobranie zawsze konsultuj z lekarzem!


Bibliografia

Howorka K. Funkcjonalna insulinoterapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 1997, ISBN 83-86019-26-3
Koblik T. Insulinoterapia w cukrzycy typu 2, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-214-0
Tatoń J. Intensywne leczenie cukrzycy typu 1 - rekomendacje dla lekarzy praktyków, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2920-1
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7