Dlaczego mierzymy glikemię po posiłku - praktyczne rady dla pacjentów

Oznaczanie glikemii po posiłku jest istotne, ponieważ w znacznym stopniu wpływa na średnią glikemię dobową i wartość hemoglobiny glikowanej. Ocenia się, że przez ponad połowę doby występuje stan poposiłkowy. W warunkach fizjologicznych wzrost stężenia glukozy po posiłku nie przekracza 120–140 mg/dl. W cukrzycy często kontrola metaboliczna jest niewystarczająca i charakteryzuje się wysokim stężeniem glukozy po posiłkach, określanym mianem hiperglikemii poposiłkowej.

Hiperglikemia poposiłkowa jest istotnym, niezależnym czynnikiem ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Uważa się, że przewlekłe występowanie hiperglikemii poposiłkowej w znacznie większym stopniu zwiększa ryzyko zachorowania i zgonu z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego niż stężenie HbA1c lub glikemia na czczo. Może również negatywnie wpływać na funkcje poznawcze osób w podeszłym wie­ku chorujących na cukrzycę typu 2. Wzrost stężenia glukozy po posiłku powyżej 200 mg/dl powoduje pogorszenie koncentracji.

Pacjenci chorzy na cukrzycę stanowią bardzo różnorodną grupę osób pod względem obrazu klinicznego. U części pacjentów glikemia na czczo może być prawidłowa, podczas gdy glikemia poposiłkowa jest podwyższona. U takich pacjentów ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych wzrasta dwukrotnie. 

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, aby chorzy leczeni zgodnie z algorytmem wielokrotnych wstrzyknięć, wykonywali wielokrotne pomiary glikemii w ciągu doby. Chorzy na cukrzycę typu 2 leczeni dietą powinni wykonywać raz w miesiącu skrócony profil glikemii, polegający na oznaczeniu glikemii na czczo oraz po głównych posiłkach. Pacjenci z cukrzycą typu 2 przyjmujący doustne leki przeciwcukrzycowe powinni wykonywać taki profil raz w tygodniu. W przypadku pacjentów chorujących na cukrzycę typu 2, leczonych stałymi dawkami insuliny, należy codziennie wykonywać 1-2 pomiary glikemii, raz w tygodniu skrócony profil, a raz w miesiącu pełny profil, obejmujący oznaczenie glikemii na czczo, przed głównymi posiłkami, 2 h po głównych posiłkach, przed snem, o 24.00 oraz  między 2.00 a 4.00 rano.

Oznaczenie glikemii po posiłku powinno pomóc pacjentowi w korygowaniu diety oraz doborze dawki insuliny. Szczególne znaczenie ma dieta z użyciem produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG<50), które nie powodują gwałtownego wzrostu stężenia glukozy.

Dla lekarza występowanie hiperglikemii po posiłku może być sygnałem, wskazującym na konieczność zastosowania leków redukujących to zjawisko.

Należy podkreślić, że oznaczenie glikemii po posiłku jest konieczne dla zapewnienia odpowiedniego leczenia cukrzycy. Dotyczy to pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1, ale również większości pacjentów, chorujących na cukrzycę typu 2. Pomiary powinny być wykonane po 120 min od zakończenia posiłku, a ich częstość uzależniona jest od stosowanego leczenia i zaleceń lekarza prowadzącego.


Bibliografia

Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3