Fruktoza a cukrzyca

Dieta cukrzyka wymaga od chorego ostrożności w planowaniu posiłków. Aby kontrolować poziom cukru we krwi, konieczny jest przemyślany dobór dań i produktów. Osobom chorym na cukrzycę zwykle doradza się stosowanie fruktozy, jako środka słodzącego. Fruktoza to prosty węglowodan znajdujący się w owocach i miodzie, który jest słodszy od "białego" cukru, ale wchłania się wolniej. W rezultacie poziom cukru we krwi nie wzrasta zbyt szybko. Mało które produkty dla diabetyków mogą pochwalić się takimi efektami. Jednak ostatnio pojawiły się krytyczne głosy na temat fruktozy.

Fruktoza a dieta cukrzyka

Wiele osób zastanawia się, co można jeść przy cukrzycy. Dieta diabetyka nie musi być nudna i monotonna, ale chorzy muszą przykładać większą wagę do jedzenia. Do tej pory uważano, że fruktoza to idealne rozwiązanie dla diabetyków, którzy mogli stosować ją na co dzień bez skutków ubocznych dla zdrowia. Panowała opinia, że fruktoza nie przyczynia się do próchnicy zębów w takim stopniu jak "biały" cukier i że poprzez ograniczenie ilości spożywanych kalorii zapobiega otyłości. Jednak według najnowszych badań sytuacja jest wręcz odwrotna. Fruktoza spożywana w dużych ilościach zwiększa ryzyko otyłości i przyczynia się do wystąpienia wysokiego ciśnienia, cukrzycy, otyłości i przewlekłej choroby nerek. Przez ostatnie 30 lat spożycie fruktozy znacznie wzrosło, podobnie jak liczba ludzi otyłych i chorych na cukrzycę, chorobę nerek i nadciśnienie. Badania wykazały, że im więcej fruktozy się spożywa, tym bardziej wrażliwy na jej działanie staje się organizm. Dlatego na skutki uboczne fruktozy bardziej narażone są osoby otyłe niż szczupłe. Udowodniono, że osoby spożywające fruktozę na co dzień mają większy apetyt niż te spożywające glukozę. Czy fruktoza jest bezpieczna dla cukrzyków? W niewielkich ilościach może mieć nawet pozytywne działanie na organizm. Dzienna dawka poniżej 90 gramów obniża poziom HbAlc. Jednak wystarczy przekroczyć "bezpieczną" ilość, by narazić się na problemy z nerkami, nadciśnienie itp.

Działanie fruktozy

Indeks glikemiczny fruktozy wynosi zaledwie 20, co oznacza, że nie powoduje ona dużego wzrostu poziomu glukozy we krwi. Jest to bardzo dobry wynik w porównaniu do innych węglowodanów, dlatego też fruktoza, która naturalnie znajduje się w miodzie, owocach i niektórych warzywach, jest powszechnie dodawana do napojów, ciast i innych słodyczy. Fruktoza jest nie tylko słodzikiem, ale i czynnikiem poprawiającym teksturę wypieków. Jak przebiega proces jej wchłaniania? Z jelita cienkiego fruktoza jest transportowana przez żyłę wrotną bezpośrednio do wątroby. Tam ulega dalszym procesom metabolicznym. W wątrobie glukoza jest wychwytywana przez hepatocyty i podlega kolejnym przemianom. Nie uczestniczy w tym insulina. Jeśli dana osoba spożywa zbyt dużo fruktozy, może to doprowadzić do syntezy prekursorów tłuszczu. W rezultacie we krwi wzrasta stężenie triacylogliceroli, co przyczynia się do chorób układu sercowo-naczyniowego. Długotrwałe spożywanie dużych ilości fruktozy może także doprowadzić do zmian profilu lipidowego i zwiększać ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Pojawiają się także głosy, że nadmiar fruktozy w diecie może powodować insulinoodporność i cukrzycę typu 2.

Dieta cukrzyka nie jest prosta. Nawet jeżeli niektóre produkty lub substancje, jak fruktoza, uchodzą za korzystne dla diabetyków, po pewnym czasie może się okazać, że jest wręcz przeciwnie. Przygotowując jedzenie dla cukrzyka warto pamiętać o głównych zaleceniach i w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem.


Bibliografia

Biernat J., Mikołajczak J., Wyka J. Co warto wiedzieć o diecie w cukrzycy? MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-63-6
Czech A., Idaszak D., Tatoń J. Żywienie w cukrzycy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-4194-1
Cichocka A. Praktyczny poradnik żywieniowy w odchudzaniu oraz profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2, Medyk, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89745-58-3
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7