Glikemia poposiłkowa

U osób z prawidłową tolerancją glukozy poposiłkowa hiperglikemia nie przekracza zwykle 140 mg/dl i powraca do wartości sprzed posiłku w ciągu 2 – 3 godzi. To oznacza, że przez większą część doby stężenie glukozy nie zależy od posiłku. W okresie kiedy pozostajemy bez jedzenia stężenie glukozy w surowicy regulowane jest przez złożony mechanizm hormonalny, w którym główną rolę odgrywa prawidłowo wydzielana i działająca insulina.
 

Jak leczyć?

Od niedawna głównym celem leczenia była glikemia oznaczana na czczo oraz hemoglobina glikowana. Od pewnego czasu zaczęto zwracać uwagę, że bardzo istotna jest również kontrola hiperglikemii poposiłkowej. W wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia hiperglikemia poposilkowa jest definiowana jako stężenie glukozy przekraczające 140 mg/dl w 120 minut po spożyciu pokarmu. W wieloośrodkowym badaniu z udziałem ponad 3000 pacjentów chorujących na cukrzycę typu 2 wykazano, że ponad 80% z nich ma po posiłku stężenie glukozy przekraczające 160 mg/dl. W innych badaniach wykazano, że stężenie glukozy po posiłku ma związek z rozwojem uszkodzenia drobnych i dużych naczyń krwionośnych prowadząc do rozwoju retinopatii, nefropatii czy zawału serca lub udaru niedokrwiennego mózgu.

Co wpływa na glikemię?

Najbardziej istotny wpływ na hiperglikemię poposiłkową ma skład posiłku. Substancje, które wchłaniają się najszybciej to cukry proste takie jak glukoza i fruktoza. Osoby chorujące na cukrzycę typu 2 mają zwykle opóźnione wydzielanie insuliny, po pokarmach bogatych w cukry proste obserwujemy szczególnie wysokie stężenie glukozy. Pozostałe pokarmy wymagają wstępnego lub całkowitego przetworzenia i dopiero wtedy ulegają wchłonięciu. Pokarm w którego skład wchodzą węglowodany złożone, tłuszcze i białka może trawić się do 6- 8 h. Pokarmy bogato białkowe trawione są nawet kilkanaście godzin. Z tego powodu niezwykle istotna jest odpowiednia kompozycja posiłku, unikanie słodyczy, soków owocowych, które znacznie zwiększają stężenie glukozy po posiłku oraz stosowana dieta dla cukrzycy typu 2. Niezwykle pomocne jest posługiwanie się indeksem glikemicznym.

Cukrzyca dieta

Pokarmy o niskim indeksie glikemicznym powodują mniejszy wzrost stężenia glukozy po posiłku i takie są zalecane dla osób chorujących na cukrzycę. Tabele zawierające wartość indeksu glikemicznego poszczególnych pokarmów są ogólnie dostępne i kierując się tymi danymi pacjenci są w stanie w korzystny sposób wpłynąć na wartość glikemii po posiłku.

Bardzo ważna jest odpowiednia zawartość błonnika w spożywanych pokarmach. Odpowiednia jego ilość wpływa korzystnie na funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz zmniejsza szybkość wchłaniania pokarmów co zmniejsza poposiłkową hiperglikemię. Występująca powszechnie u pacjentów z cukrzycą typu 2 insulinooporność również ma niekorzystny wpływ na wartość stężenia glukozy po posiłku. Insulinooporność powoduje mniejsze zużycie glukozy przez mięśnie i tkankę tłuszczową co znacznie wydłuża poposiłkowy wzrost stężenia glukozy.

Po posiłku, u osób zdrowych 10-25% glukozy zostaje zmagazynowana podczas pierwszego pasażu przez wątrobę. U osób chorujących na cukrzycę również ten proces jest zaburzony. Szczególnie u pacjentów z wieloletnią cukrzycą obserwujemy zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego pod postacią np. opóźnienia opróżniania żołądka. Te zmiany powodują, że okres wzrostu glikemii po posiłku jest znacznie dłuższy niż u osób zdrowych.

Istotne znaczenie ma odpowiednia aktywność fizyczna. Powoduje ona zwiększenie wrażliwości mięśni na działanie insuliny co przyspiesza obwodowe zużycie glukozy a tym samym skraca okres poposilkowej hiperglikemii.

Należy podkreślić, że jest to element leczenia cukrzycy, na który pacjenci mają największy wpływ. Poprzez stosowanie zasad zdrowego żywienia i odpowiednią kompozycję posiłków mogą w znaczący sposób zredukować poposiłkowy wzrost stężenia glukozy i wpłynąć na zmniejszenie ryzyka rozwoju powikłań cukrzycy.


Biliografia

Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3