Inne typy cukrzycy

Powszechnie znany jest podział  cukrzycy na typ 1 i 2. Typ 1 kojarzy nam się zazwyczaj z początkiem choroby w młodym wieku i rolą procesu autoimmunologicznego niszczącego komórki beta trzustki odpowiedzialne za wytwarzanie insuliny. Typ 2 zaczyna się zwykle w późniejszym wieku i ma ścisły związek z otyłością, a co za tym idzie – insulinoopornością (niewystarczającą odpowiedzią tkanek na wzrost stężenia insuliny we krwi). Istnieją tez inne rodzaje cukrzycy. Cukrzyca typu MODY i typu LADA.

Cukrzyca typu 1 i typu 2

Dokonanie podziału jest bardzo istotne ze względu na różnice w postępowaniu terapeutycznym – cukrzyca typu 1 musi być leczona insuliną, a próby leczenia jej np. tabletkami mogą doprowadzić do rozwoju stanu zagrażającego życiu. Niestety, wbrew pozorom, nie zawsze łatwo jest stwierdzić, z którym typem mamy do czynienia, zwłaszcza że tak naprawdę rodzajów cukrzycy jest więcej!

Bardzo szczegółowy podział  cukrzycy na różne podtypy interesuje tak naprawdę tylko lekarzy, jednak warto wspomnieć, że oprócz typu 1 i 2 istnieje także cukrzyca wtórna np. do chorób trzustki lub wywołana lekami, a także cukrzyca ciężarnych oraz cukrzyca typu LADA i MODY. Te dwa ostatnie rodzaje cukrzycy są szczególnie interesujące, gdyż stanowią jakby pogranicza typów 1 i 2.  

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca LADA to skrót od sformułowania „latent autoimmune diabetes in adult”, co oznacza cukrzycę pochodzenia autoimmunologicznego, która rozwija się w późniejszym wieku (35.–45. roku życia). Można więc powiedzieć, że ww. schorzenie to jakby cukrzyca typu 1 (bo powodem jego rozwoju jest proces autoagresji organizmu niszczący komórki beta trzustki), która „udaje” typ 2 (ponieważ rozpoczyna się późno, a nie w dzieciństwie).

Niszczenie komórek przebiega stopniowo i ujawnia się dopiero w 35.–45. roku życia, a nawet później, nie zaś w dzieciństwie. Stwarza to trudności diagnostyczne, a trzeba pamiętać, że postawienie właściwego rozpoznania jest bardzo ważne, gdyż LADA wymaga bezwzględnie leczenia insuliną. Próby terapii doustnymi preparatami są nieskuteczne i mogą doprowadzić do bardzo szybkiego rozwoju powikłań, takich jak uszkodzenie nerek, wzroku, a nawet do śpiączki cukrzycowej, która zagraża życiu.

Cukrzyca LADA można podejrzewać u osoby w wieku 30–60 lat, u której cukrzycy nie towarzyszy otyłość ani nadciśnienie tętnicze. Także brak występowania cukrzycy typu 2 u rodziny takiej osoby może nasunąć lekarzowi wątpliwości. Aby rozwikłać zagadkę choroby, diabetolog może zlecić zrobienie badań poziomu przeciwciał anty-GAD, gdyż ich obecność we krwi potwierdza rozpoznanie LADA. Pomocne może być także badanie peptydu C, którego stężenie we krwi jest w tym przypadku niskie.  

Cukrzyca typu MODY

MODY pochodzi od angielskiego wyrażenia „maturity onset diabetes in young”, co można zrozumieć jako cukrzycę typu 2 (czyli właściwą dla osób starszych), ale rozpoczętą w młodym wieku („udaje” typ 1). MODY stanowi około 5% wszystkich przypadków cukrzycy. Powodem wystąpienia tego schorzenia jest upośledzenie wydzielania insuliny uwarunkowane genetycznie. Rozwija się ono około 15.–35. roku życia, ale czasami nawet w wieku niemowlęcym. Występuje rodzinnie i może współwystępować z wadami wrodzonymi, np. słuchu, układu moczowego lub nerwowego.

Defekt wielu różnych genów może się przyczyniać do rozwoju MODY, co warunkuje różnorakie modele dziedziczenia, np. autosomalny dominujący (jeśli rodzic jest chory, to ryzyko, że jego dzieci będą chore, wynosi 75%) lub mitochondrialny (tylko matka może przekazać potomstwu uszkodzone geny). Rozpoznanie MODY wiąże się z możliwością początkowego leczenia preparatami doustnymi, np. sulfonylomocznika, choć z czasem, tak jak w przypadku cukrzycy typu 2, konieczna może się stać insulinoterapia.

Postawienie diagnozy MODY daje możliwość prognozowania co do przyszłości zdrowia potomstwa i opóźnienia insulinoterapii, która przecież ma swoje działania niepożądane. Poza tym fakt zaistnienie tego typu cukrzycy może skłonić do poszukiwania towarzyszących wad wrodzonych i próby niwelowania ich skutków, np. podjęcia leczenia wad układu moczowego, aby nie dopuścić do niewydolności nerek. 

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca LADA i cukrzyca MODY nie występują  zbyt często – stanowią razem tylko kilka procent przypadków cukrzycy, jednak warto o ich istnieniu pamiętać w przypadku niejasnego i nietypowego przebiegu choroby, bowiem postawienie prawidłowego rozpoznania warunkuje odpowiednią i skuteczną terapię, która w możliwie jak największym stopniu opóźni wystąpienie powikłań narządowych. 

Bibliografia

Sieradzki J. Cukrzyca - kompendium, Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-138-9
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7