Jak się leczy cukrzycę typu 2

Cukrzyca typu 2 wymaga regularnej kontroli i stałego leczenia w celu utrzymania prawidłowego poziomu cukru we krwi. Leczenie cukrzycy typu 2 to nie tylko przyjmowanie leków w terapii. Nie mniej ważne są zmiany w stylu życia. Leczenie cukrzycy jest trudne i wymaga wiele wysiłku, zarówno ze strony pacjenta jak i lekarza. Korzyści wynikające z utrzymywania właściwego poziomu cukru we krwi, choć odległe, zostały udowodnione. Dlatego warto zadbać o możliwie najlepszą kontrolę cukrzycy.

Cukrzyca - leczenie

Głównym celem leczenia cukrzycy typu 2 jest utrzymanie właściwego poziomu glukozy we krwi. Prawidłowa wartość stężenia glukozy we krwi na czczo powinna znaleźć się w przedziale 60-99 mg/dl. Docelowa wartość glikemii może różnić się u poszczególnych pacjentów i jest ustalana indywidualnie przez lekarza.

Część pacjentów wymaga regularnego sprawdzania poziomu cukru we krwi. Na szczęście obecnie mierzenie cukru jest proste i może odbywać się w domu przy użyciu glukometru. Pacjenci leczący cukrzycę tylko dietą zazwyczaj nie muszą samodzielnie mierzyć stężenia cukru we krwi. Inne badania na podstawie których można ocenić skuteczność prowadzonej terapii to średnie stężenie cukru we krwi oraz stężenie hemoglobiny glikowanej, które odzwierciedla poziom cukru w okresie kilku poprzednich miesięcy.

Leczenie cukrzycy - metformina

Działanie metforminy polega na poprawie reakcji komórek na insulinę, czyli zmniejszanie insulinooporności. Dzięki temu glukoza może być transportowana do wnętrza komórki i zamieniana na energię. Metformina jest najczęściej stosowana jako pierwszy lek u ludzi ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 2. Zwykle rozpoczyna się terapię od jednej tabletki wieczorem, ale dawka może być zwiększana stopniowo w ciągu kolejnych tygodni. Metformina jest przeciwwskazana w przypadku poważnych chorób nerek, wątroby oraz serca.

Leczenie cukrzycy - inne leki

W przypadku nieskuteczności pierwszego leku, decyzja o wyborze innego preparatu zależy od indywidualnych czynników, takich jak masa ciała, współistniejące choroby i preferencje pacjenta co do sposobu podania leku. Poza metforminą w cukrzycy najczęściej stosuje się:

• pochodne sulfonylomocznika (np. glipizyd)pochodne tiazolidyny (pioglitazon),

• insulinę,

• agonisty receptora GLP-1 (eksenatyd, liraglutyd),

• inhibitory alfa-glukozydazy,

• meglitynidy (np. repaglinid).

Leczenie cukrzycy - pochodne sulfonylomocznika

Pochodne sulfonylomocznika są często lekami drugiego rzutu, jeżeli kontrola poziomu cukru we krwi w czasie przyjmowania metforminy jest niezadowalająca. Obniżają poziom cukru we krwi poprzez stymulowanie trzustki do produkcji insuliny. Niestety z czasem ich skuteczność obniża się. Najczęściej jako drugi lek wprowadza się glipizyd – krótko działającą pochodną sulfonylomocznika.

Przyjmowanie pochodnych sulfonylomocznika wiąże się z ryzykiem wystąpienia hipoglikemii, czyli nadmiernego spadku glukozy we krwi. Objawy hipoglikemii to pocenie się, drgawki, uczucie głodu, niepokój. W przypadku wystąpienia hipoglikemii należy szybko spożyć dawkę szybko wchłaniających się węglowodanów, np. kilka cukierków, tabletkę z glukozą, szklankę soku. Nieleczona hipoglikemia może prowadzić do zgonu.

Insulina a cukrzyca

Insulina może być wprowadzona jako pierwsza metoda leczenia części pacjentów z cukrzycą typu 2 lub w zastępstwie doustnych leków. Do niedawna insulinę w cukrzycy typu 2 wprowadzało się do terapii dopiero po stwierdzeniu nieskuteczności doustnych leków przeciwcukrzycowych i zmiany stylu życia. Jednak pojawia się coraz więcej dowodów, że stosowanie insuliny na wcześniejszym etapie choroby, zanim dojdzie do wyczerpania możliwości produkcji insuliny przez trzustkę, jest bardziej korzystne. Lepiej wpływa na kontrolę choroby i pomaga zaoszczędzić naturalne rezerwy hormonu. Insulina musi być podawana w zastrzykach przez pacjenta lub członka jego rodziny.

Pochodne tiazolidyny

Do tej grupy leków należy pioglitazon, zwiększający wrażliwość tkanek na insulinę. Zazwyczaj pochodne tiazolidyny stosuje się w połączeniu z innymi lekami, np. metforminą, pochodną sulfonylomocznika czy insuliną. Stosowanie leków z tej grupy wiąże się ze zwiększonym ryzykiem niewydolności serca, przyjmujący je pacjenci powinni zwracać uwagę na obrzęki, które mogą być zwiastunem problemów kardiologicznych.

Agonisty receptora GLP-1

Leki z tej grupy nie należą do stosowanych w pierwszej kolejności, ale ich wprowadzenie może być rozważone po nieskuteczności jednego lub dwóch leków doustnych. Agonisty receptora GLP-1 podaje się w zastrzykach i zawsze należy stosować je łącznie z lekiem doustnym. Eksenatyd, należący do tej grupy, rzadko powoduje hipoglikemię. Leki z tej grupy, choć uważane za skuteczne, są stosowane od krótkiego czasu i długotrwałe efekty uboczne ich działania nie zostały jeszcze dostatecznie poznane.

Inhibitory alfa-glukozydazy

Inhibitory alfaglukozydazy to akarboza i miglitol, leki wpływające na wchłanianie glukozy w przewodzie pokarmowym. Utrudnienie wchłaniania glukozy z pokarmu zmniejsza jej stężenie we krwi, ale mniej skutecznie w porównaniu do innych grup leków. Dlatego zwykle są stosowane łącznie z innymi preparatami.

Meglitynidy

Do meglitynidów zaliczają się repaglinid i nateglinid. Mechanizm ich działania podobny jest do pochodnych sulfonylomocznika. Są zalecane w przypadku alergii na leki sulfonowe. Podawane są doustnie. Zwykle nie są stosowane w pierwszym rzucie, ze względu na wysoką cenę i krótki czas działania, co wymaga przyjmowania leku po każdym posiłku.

Cukrzyca - leczenie dietą i wysiłkiem fizycznym

Poza farmakoterapią także zmiany w diecie mogą wpłynąć pozytywnie wpłynąć na przebieg cukrzycy typu 2. Stosowanie się do zaleceń dietetycznych pozawala zmniejszyć masę ciała, obniżyć ciśnienie tętnicze oraz poprawić zdolność organizmu do produkcji oraz prawidłowej odpowiedzi na insulinę. Regularny wysiłek fizyczny poprawia kontrolę cukrzycy typu 2, nawet jeśli nie towarzyszy mu spadek masy ciała. Pozytywny wpływ ćwiczeń fizycznych na kontrolę cukrzycy polega na poprawie odpowiedzi tkanek na insulinę.

Ryzyko sercowo-naczyniowe

Najpoważniejszym odległym powikłaniem cukrzycy typu 2 jest zwiększone ryzyko rozwoju choroby serca. Dlatego poza stosowaniem leków, uprawianiu ćwiczeń i stosowaniu diety bardzo ważne jest rzucenie palenia oraz regularna kontrola ciśnienia tętniczego oraz stężenia cholesterolu we krwi.

Życie z cukrzycą

Rozpoznanie cukrzycy typu 2 jest dla pacjenta bardzo stresujące. Leczenie cukrzycy jest wielopłaszczyznowe i nie ogranicza się do przyjmowania tabletek lub zastrzyków. To także częsta kontrola poziomu cukru, zmiana stylu życia i zerwanie z dotychczasowymi nawykami. Aby terapia była skuteczna niezbędna jest współpraca pacjenta z lekarzem oraz wsparcie ze strony rodziny i bliskich.

W cukrzycy typu 2 jako pierwsze najczęściej stosowane są doustne leki przeciwcukrzycowe, które w różnych mechanizmach obniżają poziom cukru we krwi – poprzez zwiększanie wrażliwości tkanek na insulinę, pobudzanie trzustki do produkcji insuliny czy zmniejszanie przyswajania glukozy z pokarmu. Na pewnym etapie leczenia może być konieczne przyjmowanie insuliny.


Bibliografia

American Diabetes Association Leczenie cukrzycy typu 2, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-7258-086-3
Tatoń J. Postępowanie w cukrzycy typu 2 oparte na dowodach - standardy dla lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2707-1
Cichocka A. Praktyczny poradnik żywieniowy w odchudzaniu oraz profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2, Medyk, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89745-58-3
Koblik T. Insulinoterapia w cukrzycy typu 2, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-214-0

Wczesna insulinoterapia w cukrzycy typu 2