Jak szybko obniżyć poziom glukozy we krwi ?

Zbyt wysoki poziom cukru we krwi, czyli hiperglikemia, może wynikać z niedoboru insuliny lub problemów z jej właściwym wykorzystaniem. Aktywne przeciwdziałanie hiperglikemii jest konieczne, aby zapobiec potencjalnym powikłaniom zdrowotnym. Wysoki poziom cukru we krwi występuje czasem nawet w dobrze kontrolowanej cukrzycy i zawsze wymaga interwencji. Jego szybkie obniżenie można osiągnąć podając insulinę, ale skuteczne są także niektóre metody niefarmakologiczne.
 

Obniżenie cukru we krwi - insulina (hormon)

Jeżeli konieczne jest szybkie obniżenie poziomu glukozy we krwi, najbardziej skuteczne jest zastosowanie insuliny. Rodzaje insuliny dzielimy na insuliny szybko działające, o pośrednim czasie działania i długo działające. Najszybciej działają tzw. szybko działające analogi insuliny ludzkiej, które rozpoczynają swój efekt w czasie od 5 do 15 minut od wstrzyknięcia. Insulina jest podawana w podskórnych wstrzyknięciach w standardowej terapii, jednak w niektórych stanach nagłych, takich jak kwasica, śpiączka ketonowa czy nieketonowa hiperglikemia hiperosmolalna, może być konieczne dożylne podanie insuliny. Stany te wymagają leczenia w warunkach szpitalnych i w przypadku ich podejrzenia należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.

Obniżenie glukozy we krwi - metody niefarmakologiczne

Nie wszyscy cukrzycy stosują insulinę. Większość chorych na cukrzycę typu 2 przyjmuje doustne leki przeciwcukrzycowe w celu normalizacji poziomu glukozy we krwi. W przypadku wystąpienia zbyt wysokiego cukru we krwi, można obniżyć go poprzez zastosowanie się do poniższych wskazówek.

Krok 1. Wypić 1-2 szklanki wody – woda rozcieńcza krew, zmniejszając stężenie glukozy w krwi. Zwiększona ilość przyjętych płynów pobudza diurezę, czyli produkcję moczu. Zwiększona ilość wydalanego moczu pozwala na wypłukanie z organizmu nadmiaru cukru. Nie należy przekraczać zalecanych 1-2 szklanek wody w krótkim czasie, aby nie doprowadzić do zbyt szybkiego obniżenia poziomu cukru. Po 15 minutach należy powtórzyć pomiar glukozy.

Krok 2. Wykonywać ćwiczenia fizyczne przez co najmniej 10 minut – wysiłek fizyczny powoduje zużycie dostępnego cukru poprzez wykorzystanie go do produkcji energii. Aby ćwiczenia były skuteczne, muszą trwać co najmniej 10 minut. Wysiłek nie powinien być zbyt forsowny, gdyż może doprowadzić do hipoglikemii. W związku z tym po ćwiczeniach należy ponownie zmierzyć poziom glukozy we krwi.

Krok 3. Spożyć przekąskę białkową – białko pomaga w utrzymaniu stałego poziomu cukru we krwi, spowalniając jego wchłanianie z przewodu pokarmowego. Stała absorpcja glukozy z jelita zapobiega nagłym skokom cukru we krwi. Dobre i łatwo dostępne źródła białka to żółty i biały ser, wędlina czy porcja mięsa. Zazwyczaj wystarczy zjedzenie niewielkiej porcji (ok. 30 gramów sera). Po 15 minutach należy powtórzyć pomiar.

Krok 4. Bardzo ważne jest, aby pamiętać o ponownym wykonaniu pomiaru glukozy we krwi po zastosowaniu jednej z powyższych metod. W efekcie obniżania poziomu glukozy może dojść do hipoglikemii, zwłaszcza w przypadku przedłużonego lub intensywnego wysiłku fizycznego. Najlepszą metodą zapobiegania zwyżkom stężenia cukru we krwi jest stosowanie się do zalecanej terapii - regularne przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych i przestrzeganie zaplanowanej diety.

Stany wyjątkowe - obniżenie cukru we krwi

W szczególnych sytuacjach poziom cukru we krwi może nie obniżyć się zgodnie z oczekiwaniem. Jeżeli po kilku godzinach od podjętych działań poziom cukru wciąż jest podwyższony i towarzyszą mu poniższe objawy dodatkowe, konieczny jest natychmiastowy kontakt z lekarzem lub wezwanie pogotowia. Niepokojące objawy:

• nudności,
• wymioty,
• nadmierna senność,
• poważna biegunka,
• zaburzenia myślenia,
• zaburzenia widzenia.

Nieleczona hiperglikemia może spowodować zagrażające życiu odwodnienie i utratę przytomności – tzw. śpiączkę cukrzycową.

Zakażenie lub uraz

W niektórych sytuacjach wyjątkowych, jak ciężkie zakażenie czy uraz, zwiększa się zapotrzebowanie na insulinę. Efektem może być hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi. Współistnienie w cukrzycy ostrego zakażenia, stanu po urazie lub zabiegu operacyjnym wymaga odpowiedniej modyfikacji postępowania. W przypadku cukrzycy typu 1 należy najczęściej zwiększyć dawkę insuliny, pamiętając o odpowiednim spożywaniu kalorii. Chorzy na cukrzycę typu 2 leczoną lekami doustnymi mogą mieć na czas choroby wprowadzoną insulinę, najczęściej w postaci mieszanek insulin szybko i długo działających.

Zasady bezpieczeństwa - hipoglikemia

Stosując insulinę, a w szczególności chcąc szybko obniżyć poziom glukozy we krwi, należy pamiętać o zachowaniu zasad bezpieczeństwa. Bardzo łatwo jest podać zbyt dużą dawkę insuliny.  Zdarza się, że insulina działa silniej niż przewidywano. Zbyt gwałtowne obniżenie cukru we krwi może doprowadzić do wystąpienia hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy w krwi. Objawy hipoglikemii to między innymi:

• uczucie zmęczenia,
• częste ziewanie,
• problemy z myśleniem i mówieniem,
• zaburzenia koordynacji ruchowej,
• wzmożone pocenie się,
• bladość skóry,
• omdlenie,
• zaburzenia świadomości.

Z powodu zagrożenia hipoglikemią, osoby chorujące na cukrzycę powinny zawsze mieć przy sobie co najmniej 15 gramów szybko wchłaniających się węglowodanów. Przykłady odpowiednich przekąsek to ok. szklanka słodkiego napoju (nie dietetycznego!) lub soku owocowego, 2 łyżeczki rodzynek, 1 szklanka mleka, 5 landrynek, 3 tabletki glukozy po 5 gramów.

Obniżenie cukru we krwi - podsumowanie

Metodą na najszybsze i najbardziej skuteczne obniżenie poziomu glukozy we krwi jest zastosowanie szybko działającej insuliny. Należy przy tym zachować szczególną ostrożność, aby nie doprowadzić do hipoglikemii, czyli nadmiernego spadku cukru. Nie zawsze jednak istnieje konieczność podawania insuliny. Skuteczne obniżenie poziomu cukru można uzyskać również zwiększając wysiłek fizyczny, przyjmując dodatkową ilość płynów czy też spożywając pokarm z dużą zawartością białka. W każdym przypadku przedłużania się hiperglikemii lub wystąpienia niepokojących objawów związanych ze zbyt niskim poziomem cukru we krwi, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. 


Bibliografia

Sieradzki J. Cukrzyca - kompendium, Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-138-9
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Biernat J., Mikołajczak J., Wyka J. Co warto wiedzieć o diecie w cukrzycy? MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-63-6
Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7