Jakie są objawy cukrzycy typu 1?

Objawy cukrzycy typu 1 zwykle nie są charakterystyczne. Częste oddawanie moczu, uczucie pragnienia i suchości w ustach nie zawsze w pierwszej chwili nasuwają myśl o cukrzycy, a bardzo często są jej pierwszymi oznakami. Cukrzyca typu 1 zazwyczaj pojawia się u dzieci i osób młodych, często w trakcie lub pewien czas po infekcji, np. wirusowej. W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy zawsze rozważać możliwość wystąpienia cukrzycy.
 

Cukrzyca - objawy

Cukrzyca typu 1 często pojawiają się nagle i jej objawy mogą być znacznie nasilone. Zwiększony poziom cukru we krwi może powodować:

• częste oddawanie moczu,
• silne uczucie pragnienia,
• nagłą utratę masy ciała bez uchwytnej przyczyny,
• uczucie zmęczenia,
• zwiększone uczucie głodu,
• zaburzenia ostrości widzenia,
• zaburzenia czucia i uczucie mrowienia w palcach stóp.

Kwasica ketonowa

Jeżeli poziom cukru osiągnie bardzo wysokie wartości, może dojść do rozwoju kwasicy ketonowej. Przy niedoborze lub braku insuliny glukoza nie jest transportowana do komórek i wzrasta jej stężenie we krwi. Skoro glukoza nie może być przetworzona w energię, organizm czerpie ją z reakcji spalania tłuszczów. Produktem ubocznym tego procesu są tzw. ciała ketonowe, które zakwaszają organizm. Kwasica ketonowa jest bardzo niebezpiecznym stanem. Może prowadzić do śpiączki i jest stanem zagrożenia życia. Jej objawy to:

• głęboki, przyśpieszony oddech,
• sucha skóra i uczucie suchości w jamie ustnej,
• zaczerwieniona twarz,
• zapach acetonu z ust,
• nudności, wymioty,
• ból brzucha.

Częste oddawanie moczu

Zwiększona częstotliwość wizyt w toalecie zwykle zwraca uwagę chorego, ale rzadko jest w pierwszym momencie kojarzona z cukrzycą typu 1. Przy wysokim poziomie cukru we krwi dochodzi do zwiększonej produkcji moczu. Przeładowane cukrem nerki bronią się, próbując rozcieńczyć mocz dodatkową ilością wody. Dlatego u osób z nieleczoną cukrzycą pęcherz wydaje się być zawsze pełny. Częstsze niż zwykle oddawanie moczu bywa pierwszym objawem cukrzycy.

Silne uczucie pragnienia

Uczucie ciągłego pragnienia i znacznie zwiększona ilość przyjmowanych płynów połączona z częstszym niż zazwyczaj oddawaniem moczu to objaw charakterystyczny dla cukrzycy. Większa ilość produkowanego moczu wiąże się ze zmniejszoną objętością wody we krwi i prowadzi do odwodnienia. Stąd konieczność wypijania dodatkowych ilości płynów. Objaw ten zwykle nie  jest kojarzony z cukrzycą i często bywa bagatelizowany, zwłaszcza przy braku innych dolegliwości.

Mimowolna utrata masy ciała

Gubienie kilogramów bez stosowania diety ani zwiększenia aktywności fizycznej jest charakterystyczne bardziej dla cukrzycy typu 1 niż typu 2. Wynika to z tego, że w cukrzycy typu 1 trzustka z różnych przyczyn, np. infekcji wirusowej lub reakcji autoimmunologicznej, przestaje produkować insulinę. Glukoza nie dociera w tej sytuacji do komórek, w związku z czym organizm rozpaczliwie próbuje uzyskać energię z innych źródeł, np. rozkładając mięśnie i tkankę tłuszczową. Cukrzyca typu 2 zazwyczaj rozwija się dłużej, ze stopniowo narastającą insulinoopornością, więc zwykle nie dochodzi do nagłej utraty wagi.

Zwiększone uczucie głodu

Z powodu trudności z produkcją energii przez pozbawione glukozy komórki, mięśnie i inne narządy stale wysyłają informację o zbyt małej ilości paliwa. Powoduje to zwiększone uczucie głodu, które może być odczuwane również po posiłku. Przy braku insuliny, pomimo stałego dostarczania glukozy do organizmu, tkanki pozostają wygłodzone i dlatego głód w cukrzycy nie może zostać zaspokojony.

Zmęczenie i uczucie słabości

Stale uczucie zmęczenia, apatia i poczucie słabości wynikają dosłownie z braku energii. Przy braku insuliny glukoza zamiast w komórkach, znajduje się we krwi. Komórki „głodują”, pozbawione źródła energii. Szczególnie wrażliwe na brak glukozy są neurony, czyli komórki znajdujące się w mózgu. Stąd bierze się uczucie opadania z sił, zmęczenie i gorsza tolerancja wysiłku.

Zaburzenia ostrości widzenia

W cukrzycy dochodzi do zwiększonego wydalania wody z moczem i “odciągania” jej z krwi oraz innych przestrzeni, w tym również soczewki oka. Mniej elastyczna soczewka nie jest w stanie prawidłowo dostosować się, aby uzyskać ostry obraz oglądanych przedmiotów. Stąd w cukrzycy może wystąpić wrażenie pogorszenia się wzroku. Innym powikłaniem w cukrzycy jest retinopatią, czyli zwyrodnienie siatkówki. Retinopatia wynika z powikłań naczyniowych, które rozwijają się z czasem. Zła kontrola cukrzycy sprzyja szybszemu rozwojowi retinopatii.

Zaburzenia czucia i uczucie mrowienia w palcach stóp

Mrowienie w nogach i zaburzenia czucia związane są z neuropatią – zniszczeniem nerwów wynikającym z podwyższonego stężenia glukozy we krwi. Niszczenie neuronów postępuje z czasem i dotyczy zwłaszcza kończyn. Ten objaw nie wystąpi raczej jako pierwszy w cukrzycy typu 1, ze względu na jej szybki i nagły rozwój. Będzie natomiast pogłębiał się z czasem. Utrzymywanie prawidłowego poziomu cukru we krwi znacznie zmniejsza postęp neuropatii, ale nie hamuje jej całkowicie.

Inne objawy cukrzycy

Cukrzyca jest złożoną choroba, która wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Chorzy na cukrzycę mają zwiększone ryzyko zachorowania na niektóre infekcje, jak zapalenie pęcherza moczowego, zakażenia skóry czy grzybicę pochwy. Zranienia i zakażenia skóry, które goją się dłużej niż zwykle są także charakterystyczne dla cukrzycy. Utrudnione gojenie się ran wynika między innymi z zaburzeń krążenia, neuropatii oraz upośledzonego funkcjonowania układu odpornościowego.

Objawy cukrzycy - podsumowanie

Objawy cukrzycy typu 1 często pojawiają się nagle, ale nie zawsze są od razu kojarzone z tą chorobą. Na pierwszym miejscu wymienić należy częste oddawanie moczu, zwiększone pragnienie, zmęczenie i niespodziewaną utratę masy ciała. Nieleczona cukrzyca nieuchronnie powoduje wzrostu poziomu cukru we krwi i może doprowadzić do szeregu powikłań. Najpoważniejszą z nich jest kwasica ketonowa, która może spowodować śpiączkę cukrzycową. Niepokojące objawy zakwaszenia organizmu to nudności, wymioty, głęboki i przyspieszony oddech, a także senność. Osoby chorujące na cukrzycę powinny mieć świadomość zagrożenia kwasicą i w przypadku wystąpienia powyższych objawów jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
 

Bibliografia

Hanas R. Cukrzyca typu 1 u dzieci, młodzieży i dorosłych, Dia-Pol, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-929212-0-2
Karnafel W., Janeczko-Sosnowska E., Wardyn K., Życińska K. Cukrzyca typu I, Czelej, Lublin 2008, ISBN 978-83-60608-09-8
Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0