Samokontrola okołoposiłkowa w cukrzycy

Cukrzyca to choroba przewlekła, nieprawidłowo leczona prowadzi do powstania licznych powikłań narządowych, stanowiących zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. Najważniejszym warunkiem prawidłowego leczenia cukrzycy jest samokontrola, prowadzona przez pacjenta w warunkach domowych. Obejmuje ona pomiary: glikemii (poziomu cukru we krwi) za pomocą glukometru, pomiary ciśnienia tętniczego, stosowanie diety i redukcję masy ciała, podjęcie aktywności fizycznej, kontrolę stóp.

Pomiar glikemii - po co jest potrzebny?

• dzięki niemu mierzy się cukier we krwi,

• pomiar glikemii to odpowiednia profilaktyka cukrzycy,

• zapobieganie stanom zagrożenia życia (hipoglikemia, śpiączka cukrzycowa, hiperglikemia),

• prawidłowy dobór dawki leków,

• modyfikację leczenia w oparciu o zalecenia lekarskie.

Glikemia - jak ją mierzyć

W warunkach domowych glikemia mierzona jest przy pomocy urządzenia – glukometru i pasków testowych. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca stosowanie glukometrów kalibrowanych do osocza (oznaczających poziom cukru w osoczu krwi).

W przypadku używania glukometrów kalibrowanych do krwi pełnej uzyskany wynik, aby mógł być porównywalny należy pomnożyć przez współczynnik 1.12. Żeby samokontrola okołoposiłkowa była wiarygodna, należy mieć odpowiedni zestaw. Zestaw służący do samokontroli powinien zawierać: glukometr, paski testowe, urządzenie do nakłucia skóry, jałowe gaziki, dzienniczek samokontroli.  

Jak wykonać pomiar glikemii?

Pomiaru dokonuje się poprzez nakłucie opuszki palca, a następnie przeniesienie kropli krwi na pasek testowy. Aby nie doszło do przekłamania wyniku:

• należy dobrze umyć i osuszyć dłonie,

• gdy stosujemy środek dezynfekcyjny musimy odczekać do momentu jego odparowania,

• nie należy wyciskać krwi z palca,

• kropla przeniesiona na pasek testowy nie może być za mała.

Częstotliwość pomiarów powinna być ustalona przez lekarza prowadzącego przy współpracy z pacjentem, uwzględniając stosowany model leczenia i postępy terapii.

Cukrzyca typu 2 a glikemia

Cukrzyca typu 2 występuje u osób dorosłych. U pacjentów z cukrzycą typu 2, leczonych dietą, zalecane jest raz w miesiącu wykonywanie skróconego profilu glikemii, który obejmuje oznaczenie cukru:

• na czczo,

• 2 godziny po śniadaniu,

• 2 godziny po obiedzie,

• 2 godziny po kolacji.  

U pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych lekami doustnymi zalecane jest oznaczanie skróconego profilu glikemii na czczo i po posiłkach raz w tygodniu. Pacjenci przyjmujący wielokrotnie w ciągu doby insulinę powinni wielokrotne dokonywać pomiarów, dostosowując je do schematu leczenia.

U pacjentów z cukrzycą typu 2 stosujących stałe dawki insuliny – 2 oznaczenia w ciągu doby, raz w tygodniu skrócony profil glikemii, raz w miesiącu pełny profil glikemii, który obejmuje pomiary cukru:

• na czczo przed każdym głównym posiłkiem;

• 120 minut po każdym głównym posiłku;

• przed snem;

• o godzinie 24:00;

• w godzinach 2:00 - 4:00.

Glikemia - prawidłowy poziom

• na czczo lub między posiłkami 70-110 mg/dl,

• 2 godziny po posiłku <140 mg/dl.

Chorzy na cukrzycę powinni mieć dzienniczek samokontroli. Notowanie pomiarów glikemii ma bardzo istotną rolę przy wymianie informacji z lekarzem prowadzącym. Pozwala na optymalizację leczenia i eliminację błędów dietetycznych.


Bibliografia

Czech A., Tatoń J. CUKRZYCA: Podręcznik diagnostyki i terapii, Elamed, Katowice 2009, ISBN 978-83-61190-01-1
Czech A., Tatoń J. Cukrzyca. Podręcznik edukacji terapeutycznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, ISBN 83-01-13115-2
Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7