Terapia skojarzona w leczeniu cukrzycy typu 2

Terapia skojarzona w cukrzycy typu 2 to nic innego, jak połączenie właściwych leków przez naszego lekarza. Należy ją jednak wprowadzić dopiero wtedy, gdy wysiłek fizyczny, dieta i terapia pojedynczym lekiem nie daje zadowalających rezultatów na przestrzeni 1-2 miesięcy. Przy terapii skojarzonej warto pamiętać, aby nie łączyć preparatów o tym samym działaniu.

Doustne leki hipoglikemizujące

Istnieje kilka grup leków hipoglikemizujących:

• Pochodne biguanidu (np. metformina) – działają pozatrzustkowo. Wpływają na zmniejszenie wchłaniania cukrów z przewodu pokarmowego, hamują także wątrobowe procesy, takie jak glukoneogeneza (tworzenie glukozy z niecukrowych prekursorów, np. aminokwasów) i glikogenoliza (rozpad glikogenu, skutkujący zwiększeniem stężenia glukozy we krwi). Zwiększają natomiast wrażliwość na insulinę mięśni i pobudzają enzym syntazę glikogenu, zwiększając jego syntezę w komórkach. Pochodne biguanidu stosuje się szczególnie u osób otyłych, w terapii skojarzonej z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. Preparaty: Formetic, Glucophage, Gluformi, Metfogamma, Metformax, Metformin, Siofor.
• Pochodne sylfonylomocznika (PSM) – występują dwa rodzaje PSM: I i II generacji. PSM II generacji są silniejsze niż PSM I generacji i przy ich stosowaniu rzadziej występują uboczne skutki, takie jak hipoglikemia. Stosuje się je przy cukrzycy typu 2, gdy wysiłek fizyczny i dieta nie dają wystarczających rezultatów. W terapii skojarzonej stosuje się je z pochodnymi biguanidu lub insuliną. PSM działają na trzustkę, a ściślej – na komórki beta wysp trzustkowych. Powodują wyrzut insuliny, niestety po kilku latach stosowania może dojść do tzw. wtórnej nieskuteczności. Należy też pamiętać, że PSM wchodzą w interakcję z wieloma preparatami, np. leki moczopędne obniżają jego efektywność, a etanol zwiększa. Preparaty PSM I generacji: Tolazamid, Glipolamid. Preparaty PSM II generacji: Euclamin, Glimepiryd, Glibenese, Atnidiab, Minidiab, Diaprel, Glurenorm, Glibezid, Amaryl.
• Tiazolidinediony - agoniści PPAR-gamma. PPAR gamma to jądrowe receptory, których pobudzenie zwiększa wrażliwość tkanki tłuszczowej, wątroby i mięśni na insulinę. Pomimo zwiększania wrażliwości tkanki tłuszczowej na insulinę, lek ten nie powoduje jej przyrostu, wręcz przeciwnie. Tiazolidinediony mają także wpływ na zwiększenie ilości HDL we krwi, zmniejszenie poziomu triglicerydów oraz syntezę przenośników glukozy w komórkach (GLUT-1, GLUT-4). Nie powodują także hipoglikemii, gdyż nie działają na trzustkę i nie mają wpływu na ilość wydzielanej insuliny. Preparaty: Avandia, Actos.
• Inhibitory alfa-glukozydazy – zazwyczaj stosuje się je we wczesnym stadium cukrzycy typu 2. Zadaniem tej grupy leków jest hamowanie wchłaniania glukozy w jelitach, poprzez blokowanie trawienia skrobi. Nie występuje więc poposiłkowa hiperglikemia. Inhibitory alfa-glukozydazy mają także korzystny wpływ na metabolizm tłuszczy, co oczywiście nie pozostaje bez pozytywnego odzewu ze strony układu krwionośnego. Ta grupa leków jest używana w monoterapii lub terapii skojarzonej w cukrzycy 2 razem z pochodnymi PSM lub insuliną. Preparaty: Glucobay.
• Pochodne metglinidu – działają podobnie do PSM. Przyjmuje je się w trakcie posiłku, ponieważ zwiększają wydzielanie insuliny. Mogą być stosowane we wczesnym etapie cukrzycy typu 2. Najlepsze efekty dają w połączeniu z inhibitorami alfa-glukozydazy, dopuszcza się stosowanie ich razem z insuliną, pochodnymi biguanidu, tiazolidinedionem. Preparaty: Starlix, NovoNorm.
• Insulina – najstarszy i najskuteczniejszy środek do walki z hiperglikemią. W cukrzycy typu 2, w której poziom insuliny często przekracza normę, stosuje się ją, gdy zawodzą doustne leki hipoglikemizujące, pomimo zastosowania maksymalnych dawek i występują takie objawy, jak: hiperglikemia, niekontrolowana utrata masy ciała, wystąpienie schorzeń dodatkowych. Od tej reguły są oczywiście wyjątki: ciąża i karmienie piersią, okres okołooperacyjny, alergie, schorzenia nerek, które mogłyby upośledzić wydalanie leku z moczem, a także zbyt dokuczliwe skutki uboczne stosowania środków doustnych.

Bibliografia

American Diabetes Association Leczenie cukrzycy typu 2, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-7258-086-3
Koblik T. Insulinoterapia w cukrzycy typu 2, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-214-0
Orzechowska-Juzwenko K. Farmakologia kliniczna - znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-43-9
Tatoń J. Postępowanie w cukrzycy typu 2 oparte na dowodach - standardy dla lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2707-1

Wczesna insulinoterapia w cukrzycy typu 2