Poziom glukozy na czczo

Kluczową kwestią w leczeniu cukrzycy jest właściwe kontrolowanie stężenia glukozy we krwi. Prawidłowe wyrównanie cukrzycy zapobiega rozwojowi ostrych i przewlekłych powikłań cukrzycy. Podstawowe kryteria stosowane w ocenie skuteczności leczenia cukrzycy to stężenie glukozy na czczo oraz poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Ostatnie badania dowodzą jednak, że wartości glikemii poposiłkowej mają większy wpływ na rozwój powikłań niż glikemia na czczo czy też średnia glikemia w ciągu doby.

Czemu sprzyja wysoka glikemia poposiłkowa?

Zbyt wysoka glikemia poposiłkowa sprzyja glikacji białek i tłuszczy, zwiększa reaktywność płytek krwi i nasila stres oksydacyjny, a w konsekwencji sprzyja uszkodzeniu śródbłonka naczyń, przyspiesza rozwój miażdżycy i stanowi istotny czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Poposiłkowa hiperglikemia powoduje wzrost ryzyka zawału serca, udaru mózgu oraz zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych w większym stopniu niż stężenie HbA1c czy glikemia na czczo. Dotyczy to również rozwoju takich powikłań, jak retinopatia cukrzycowa, która jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty wśród dorosłych na świecie oraz zespółu stopy cukrzycowej, który stanowi najczęstszą nieurazową przyczynę amputacji kończyn dolnych. Poposiłkowy wzrost glikemii powoduje także wzrost filtracji kłębuszkowej i przepływu nerkowego, co może przyspieszać rozwój nefropatii cukrzycowej, prowadzącej do niewydolności nerek.

Monitorowanie glikemii poposiłkowej

Monitorowanie glikemii poposiłkowej polega na oznaczeniu stężenia glukozy po 2 godzinach od rozpoczęcia posiłku. Takie oznaczenie powinien wykonywać każdy chory w domu przy użyciu glukometru. Glukometr to elektroniczne urządzenie, pozwalające na samodzielne badanie poziomu cukru we krwi. Umieszcza się kroplę krwi z opuszki palca na końcówkę glukometru, który po minucie pozwala na odczytanie wyniku. Każda osoba chora na cukrzycę powinna samodzielnie kontrolować swoją glikemię, a oprócz tego prowadzić dziennik pacjenta. W takim dzienniku wpisuje się wyniki samokontroli poziomu cukru we krwi, obserwowane objawy, dane dotyczące posiłków oraz form leczenia, infekcje i choroby, większe stresy, datę miesiączki, aktywność fizyczną.

Prawidłowa glikemia poposiłkowa powinna wynosić poniżej 120 mg/dl, choć dopuszczalną wartością jest także 140 mg/dl. Po jednej godzinie po posiłku dopuszczalny poziom glikemii to 160 mg/dl. Glikemia na czczo natomiast to 10-120 mg/dl. Powyższe normy ważne są szczególnie u osób młodych. U osób starszych glikemia może być trochę wyższa, ale nie powinna przekraczać 140 mg/dl na czczo i 180 mg/dl po jedzeniu.

Kontrola poposiłkowej glikemii ma istotne znaczenie dla wyrównania metabolicznego cukrzycy i może wpływać na zmniejszenie częstości występowania powikłań cukrzycy. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, aby glikemia oznaczana w 2 h po posiłku nie przekraczała 140 mg/dl u osób z niedawno rozpoznaną cukrzycą typu 2 i cukrzycą typu 1 lub 160 mg/dl u osób z cukrzycą typu 2, chorujących dłużej niż 10 lat.

Podsumowując, oznaczenie glikemii 2 godziny po posiłku jest istotne z punktu widzenia diagnostycznego, pomaga wybrać odpowiedni sposób leczenia, poprawia kontrolę metaboliczną cukrzycy oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych i innych. Z tego powodu powinno być stałym elementem terapii cukrzycy.